Danimarka’nın Kopenhag kenti açıklarında Öresund Boğazı’nda deniz arkeologları tarafından gemi inşa tarihine yeni bir bir bakış açısı getirecek bir gemi batığı keşfedildi. Bilim insanları, 15. yy’dan kalma dev boyutlardaki “Svælget-2” adı verilen ‘cog’ tipi gemi batığının, bugüne kadar bilinen en büyük ortaçağ kargo gemisi olduğunu belirtiliyor.

Gemi, sahip olduğu boyutları kadar, büyük ambarı, pupasında konumlu bulunan savaş kulesi ve tuğladan yapılmış olan mutfağıyla da 600 yıl önceki gemi yaşamı ve gemi üretim teknolojisine ilişkin önemli bilgiler sağlıyor.

Danimarka Viking Gemi Müzesi’nden arkeologlar, Kopenhag’ın yeni Lynetteholm bölgesinde deniz tabanında araştırmaları yaparken Öresund Boğazı’nda, yaklaşık 12 metre derinlikte bulunan ‘cog’ olarak bilinen gemi kalıntısını ortaya çıkardılar. Yüzyılların biriktirdiği kum ve çamur tabakalarından arındırılan yaklaşık 29 m uzunluğunda, yaklaşık 9 m genişliğinde ve 5.8 m yüksekliğinde, 300 ton yük kapasiteli, geminin 600 yıldan fazla bir süredir su altında olduğu saptandı.

Orta Çağ’da büyük miktarda mal taşımak için ortaya çıkan Cog gemileri, 10. yüzyıldan itibaren uzun mesafeli ticarette adeta bir devrim yaratmış ve günlük ihtiyaç maddelerinin uzak mesafelere güvenli bir biçimde taşınmasını olanaklı hale getirmişti. Bu tip gemilerin kargo ambarları, ‘knarr’ tipi Viking gemilerinin ambarlarından daha büyüktü, güverteyi yanlardan yüksek biçimde çevreleyen borda tahtaları denizde yaşanan mücadelelerde saldırganların, gemiye çıkmalarını zorlaştırıyordu.

15. yüzyıldan günümüze ulaşan ve bulunduğu yerin adını alan Svælget-2’nin , bugüne kadar bilinen en büyük ortaçağ kargo gemisi olduğunu belirtiliyor. Danimarka Viking Gemi Müzesi yetkilileri tarafından “ortaçağın süper gemisi” olarak nitelendirilen batığın, bulunduğu derinlikte iyi korumuş durumda bulunması nedeniyle geminin yapısı ve donanımının büyük bir kısmının incelenebilmesine olanak vermektedir. Dendrokronolojik analiz yöntemlerinden yararlanan bilim insanları, Svælget- 2’nin, Pomeranya (günümüz Polonya) ve Hollanda’dan gelen keresteyle inşa edildiği 1410 yılı civarında tarihlendiğini belirlendiğini belirtiyorlar.

news.artnet.com

Kazıyı başkanlığını yürüten deniz arkeoloğu Otto Uldum yaptığı açıklamada, batığın, cog gemilerinin yelken donanımına ilişkin olarak, tamamen yeni verilere ulaşabilme olanağı sağlandığını belirtmektedir. Sualtı kazılarında ulaşılan en dikkat çekici olan bulgulardan bir diğer, ise; geminin pupasındaki savaş kalesi bölümü çok özel bazı özelliklerinin günümüze kadar ulaşmış olmasıydı. Uldum’un vurguladığı üzere gemideki bu savunma niteliği taşıyan yapılar ve korunaklı güverteler, araştırmacılar tarafından sadece tarihi kayıtlarda yer alan resimlerde karşılaşılan öğelerdi. Bu güne kadar batıkların yalnızca karina bölümleri günümüze ulaşabildiğinden, bu yapılara ilişkin fiziksel kanıtlar ele geçmemişti. Dolayısıyla Uldum, Svælget 2’nin ahşaptan yapılmış bu savaş kalesinin sadece “arkeolojik kanıt” sunmakla kalmayıp, büyük bir veri kaynağı oluşturduğunun altını çiziyor.

Öte yandan gemi mürettebatına ait olan ayakkabılar, taraklar, tencere ve seramik kaselere gibi günlük nesneler, gemideki yaşam hakkında önemli bilgilerin elde edilmesini sağlamaktadır

news.artnet.com

Ayrıca, Danimarka’yı çevreleyen denizlerde bugüne kadar bulunan ortaçağ dönemi gemi batıklarında daha önce hiç görülmemiş bir yapı öğesi olan tuğladan yapılmış mutfağı araştırmacıların karşısına çıktı. Yaklaşık 200 tuğla ve 15 kiremitten inşa edilen mutfak, geminin mürettebatının açık ateşte yemek pişirmesini sağlamak amacıyla tasarlandığı düşünülüyor. Mutfakta ayrıca bronz ve seramik mutfak eşyalarının da bulunmuş olması, Uldum’un tanımlamasıyla gemide olağanüstü bir konfor ve düzen olduğunu ortaya koymaktadır.

Svælget-2 gibi devasa, yüksek mühendislik ürünü bir gemi, aynı zamanda bu gemilerin finansmanı ve üretimi için, güçlü bir ekonomiyi ortaya koyduğu gibi, böyle bir üretim için yeterli istemin (talebin) de o dönemde var olduğunu kanıtlıyor. Dolayısıyla ekonomik anlamda böyle bir istemin varlığı uzun vadede, gemi inşa teknolojisini ve yenilikçiliği destekleyen bir öğe olarak ortaya çıkmaktaydı.

(Kaynak: artnet.com)